Çin'den ABD'ye Karşı Yeni Stratejiler
Çin, Amerika Birleşik Devletleri'ne karşı yeni bir strateji geliştirmeye hazırlanıyor. Uzun zamandır süregelen dolar egemenliğini sona erdirmek isteyen Çin, kendi para birimi yuanı uluslararası rezerv para birimi haline getirmek için harekete geçti.
Bir yıl önce, Çin yönetimi Mao Zedong'un referansları ile Batı'ya karşı bir direniş mesajı verirken, bugün Pekin yönetimi çok taraflı ticaretin ve açık piyasa ekonomisinin savunulması için çağrıda bulunuyor.
2017 yılından bu yana Honduras, Panama, Peru, Güney Kore ve İsviçre gibi ülkelerle ticaret anlaşmaları müzakere eden Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Avrupa Birliği ile olası bir serbest ticaret anlaşmasını değerlendirmeye alırken, Körfez İşbirliği Konseyi ile olan görüşmelere de devam ediyor.
Yuan'ın Küresel Rezerv Para Olma Hedefi
Çin, yuanı uluslararası rezerv para birimi haline getirmek için çalışmalarına devam ederken, bu sürecin küresel ekonomik dengeler üzerindeki etkileri tartışılmaya başlandı.
Xi Jinping, Komünist Parti’nin teorik yayın organı Qiushi'de yayımlanan bir makalede stratejik hedefini yeniden gündeme getirdi. Makalesinde, "Güçlü bir para birimi ve modern bir finansal sistem, ulusal gücün temel unsurlarıdır" ifadelerini kullandı. Pekin yönetimi, yuan cinsinden ticaret işlemlerini artırırken para takası anlaşmalarını genişletmekte ve BRICS ülkeleriyle finansal işbirliğini derinleştirmekte.
Yuan'ın Rolü ve Türkiye'nin Durumu
Pan Gongsheng, mevcut durumu "Küresel baskın para birimi, silah haline getirilebilir" diyerek değerlendirdi. Pan, yuanın ABD Doları'nın hakimiyetine karşı önemli bir araç olduğunu ifade ederek, Çin'in yuanı rezerv para haline getirme çabasını vurguladı.
Uzmanlar, yuanın rezerv para haline gelmesinin, ABD ekonomisinin uzun süredir sahip olduğu avantajları etkileyebileceğini öne sürüyor. ABD, dış ticaret açığını büyük ölçüde dolar ihracıyla kapatırken, bu durum "fahiş ayrıcalık" ve "senyoraj ayrıcalığı" olarak adlandırılmaktadır.
Yuanın küresel rezervlerdeki payının artması, yapısal dolar talebinin azalmasına yol açabilir ve bu durum, ABD’nin enflasyonu dışa aktarma kapasitesini sınırlayabilir.
Türkiye, Çin ile finansal işbirliğini artıran ülkeler arasında yer alıyor. 2025 yılının Haziran ayından itibaren yenilenen Çin-Türkiye swap anlaşması çerçevesinde 35 milyar Çin Yuanı karşılığı 189 milyar TL’lik bir hat oluşturuldu. 2025 yılının Kasım ayında Türkiye’nin ilk RMB Takas Bankası İstanbul’da faaliyete geçecek ve Türk Hava Yolları’na yaklaşık 2,9 milyar yuan tutarında finansman sağlanacak.
Bu gelişmeler ışığında, yuanın rezerv para statüsüne yükselmesi durumunda Türkiye, enerji ve ara malı ithalatında yuan kullanımını artırarak ABD Doları'na olan bağımlılığını azaltabilir. Bu nedenle, Türkiye’nin yalnızca dolar cinsi Eurobond ihracıyla sınırlı kalmayarak yuan cinsinden borçlanma araçlarına, yani 'Panda tahvillerine' yönelmesi bekleniyor. Bu araçlar, borç portföyündeki faiz riskinin coğrafi olarak dağıtılmasına yardımcı olabilir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın verilerine göre, Türkiye’nin brüt dış borç stoku 30 Eylül 2025 itibarıyla 564,9 milyar ABD Doları seviyesinde açıklandı. Aynı dönemde net dış borç stoku ise 279,4 milyar ABD Doları olarak hesaplandı.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası verilerine göre, 2025 yılı Aralık sonu itibarıyla kısa vadeli dış borç stoku 165,7 milyar dolar düzeyinde bulunuyor.
Eğer yuan, rezerv para olarak güç kazanır ve ABD Doları bu gelişmeyle dünya genelinde değer kaybederse, Türkiye’nin dolar cinsi borçlarının TL karşılığı üzerinde aşağı yönlü bir etki oluşabilir. Ayrıca, ons altının dolar bazında artması durumunda Merkez Bankası rezervleri yükselebilir.
