TikTok'un Veri Toplama Uygulamaları Genişliyor
BBC'nin bildirdiğine göre, TikTok'un veri toplama sistemi, yalnızca uygulama içinde değil, internet genelinde de etkisini hissettiriyor. Uzmanların ifadelerine göre, TikTok'u hiç kullanmamış olsanız bile, kişisel bilgileriniz bu platform aracılığıyla toplanmış olabilir.
Yeni İzleme Sistemi ve Etkileri
Siber güvenlik firması Disconnect'in yaptığı incelemelere göre, TikTok'un yeni güncellediği "pixel" (izleme pikseli) sistemi, kullanıcıların çevrim içi hareketlerini daha önce görülmemiş bir ayrıntıyla takip ediyor.
Bu gelişme, bazı insan hakları uzmanları ve kullanıcılar arasında gizlilik endişelerine yol açtı. TikTok ise devletlerden gelen veri taleplerine yanıt verme şekline dair şeffaf bir yaklaşım benimsediğini savunuyor.
İnternet Siteleri Üzerinden Veri Takibi
TikTok'un uygulama içindeki veri toplama faaliyetleri biliniyor, ancak daha az dikkat çeken bir durum, şirketin TikTok ile doğrudan bağlantısı olmayan internet siteleri üzerinden de kullanıcıları izleyebilme yeteneği.
BBC muhabirinin bir hafta süresince yaptığı gözlemler, bazı internet sitelerinin, kanser teşhisi, doğurganlık testleri ve ruh sağlığı sorunları gibi hassas bilgileri TikTok'a ilettiğini ortaya koydu. İzleme sistemi, yalnızca TikTok hesabı olan kullanıcıları değil, o siteleri ziyaret eden tüm kişileri kapsıyor.
Veri Paylaşımının Mekanizması
Örneğin, bir kanser destek grubunun web sayfasında "kanser hastasıyım" ya da "kanserden kurtuldum" seçeneğine tıklanması durumunda, bu bilginin ve e-posta adresinin TikTok'a gönderildiği tespit edildi. Benzer şekilde, bir kadın sağlığı sitesi üzerinden doğurganlık testlerine erişilmesi veya bir ruh sağlığı platformunda kriz danışmanı aranması da veri akışını tetikleyebiliyor.
TikTok, pixel sisteminin hangi verileri topladığı konusunda açık olduğunu ve internet sitelerinin istenmeyen verileri paylaşmayacak şekilde yapılandırılabileceğini savunuyor.
İzleme Piksellerinin Yaygınlığı
İzleme pikselleri yeni bir kavram değil. Google, Meta ve birçok reklam firması uzun zamandır benzer sistemlerle kullanıcıların internetteki davranışlarını izliyor. Pixel, bir internet sitesinin arka planında yüklenen, görünmeyen tek piksellik bir görsel dosyasıdır; fakat bu küçük bileşen, büyük çapta veri toplama kapasitesine sahiptir.
Örneğin, bir çevrim içi ayakkabı mağazası, TikTok pixel'ini sitesine entegre ettiğinde, kullanıcıların hangi ürünlere ilgi gösterdiği ve satın alıp almadığı TikTok tarafından takip edilebiliyor. Bu durum, reklam verenlerin TikTok'ta gösterilen reklamların satışlara nasıl dönüştüğünü analiz etmelerine olanak tanıyor.
Veri Güvenliği ve Gizlilik Endişeleri
Sorun, toplanan verilerin sadece alışveriş alışkanlıklarıyla sınırlı olmaması. Uzmanlar, pixel sisteminin oldukça kişisel bilgileri de toplayabileceğini belirtiyor. Disconnect’in Baş Teknoloji Sorumlusu Patrick Jackson, güncellenen TikTok pixel'inin rakiplerine oranla "olağanüstü derecede müdahaleci" olduğunu ifade ediyor.
Jackson'a göre, sistem bazı internet sitelerinin Google'a gönderdiği verileri otomatik olarak yakalayarak TikTok'a iletebiliyor. Bu durum, site sahiplerinin farkında olmadan daha fazla veri paylaşmasına neden olabiliyor.
Alternatif Tarayıcı ve Eklentilerle Koruma Sağlama
Gizlilik odaklı arama motoru DuckDuckGo'nun verilerine göre, TikTok'un izleme araçları, dünyanın en popüler internet sitelerinin yaklaşık yüzde 5'inde bulunuyor. Bu oran, Google’ın yaklaşık yüzde 72 ve Meta’nın yüzde 21'lik yaygınlığıyla karşılaştırıldığında daha düşük. Ancak uzmanlar, TikTok'un hızlı bir genişleme sürecinde olduğunu vurguluyor.
Uzmanlar, Google Chrome'un kullanıcı verilerini diğer tarayıcılara göre daha fazla sızdırdığına dair akademik bulgular olduğunu belirtiyor. DuckDuckGo ve Brave gibi gizlilik merkezli tarayıcılar öneriliyor. Firefox ve Safari de Chrome'a kıyasla daha güvenli alternatifler arasında yer alıyor.
Kullanıcıların Veri Kontrolü
TikTok kullanıcıları, uygulama içindeki ayarlar aracılığıyla pixel verilerini temizleyebilir. Hesabı olmayan kişiler de şirketten kendileriyle ilgili verilerin silinmesini talep edebilir. Ancak uzmanlar, şirketlerin verileri doğrudan teknoloji devlerine aktarmanın başka yollarının bulunduğunu ve bunların kullanıcılar tarafından tespit edilmesinin zor olduğunu belirtiyor.
Dolanjski, kullanıcıların en etkili koruma yönteminin farklı hizmetlerde aynı kişisel bilgileri kullanmamaları ve dijital izlerini minimumda tutmaları gerektiğini ifade ediyor.
Rekabetçi Veri Ekosistemi ve Gizlilik Yasaları
Garcia, bu sorunun sadece TikTok'a özgü olmadığını belirterek, "Bu, daha geniş bir reklam teknolojisi ekosistemi meselesi. Gerçek değişim yalnızca daha güçlü gizlilik yasaları ve kamu baskısıyla mümkün olabilir" ifadelerini kullanıyor.
Uzmanlar, kullanıcıların gizliliğe önem verdiklerini yasa yapıcılara açık bir şekilde göstermelerinin, veri ekonomisinin kurallarını değiştirebilecek en etkili adım olduğunu vurguluyor.
