Küresel Borç Monitörü Raporu'ndan Önemli Veriler
Uluslararası Finans Enstitüsü (IIF) tarafından yayımlanan ‘Küresel Borç Monitörü’ raporu, dünya genelinde borç birikim hızının geçtiğimiz yıl belirgin bir artış gösterdiğini ve pandeminin başlangıcından bu yana en hızlı yükselişi kaydettiğini ortaya koydu. Raporun bulgularına göre, küresel borçlar 2025 yılı itibarıyla yaklaşık 29 trilyon dolar artarak 348.3 trilyon dolara ulaşacak ve bu da tüm zamanların en yüksek seviyesini temsil edecek.
Raporda Türkiye'ye İlişkin Veriler
Türkiye'nin de yer aldığı raporda, küresel borç artışının yaklaşık üçte ikisinin, bütçe açığı harcamalarının artmasından dolayı gelişmiş piyasalardan kaynaklandığı belirtiliyor.
Ayrıca, borç stokları hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde yeni rekor seviyelere ulaşarak geniş bir birikim yapısının ortaya çıktığı ifade ediliyor.
Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkelerde Borç Durumu
Gelişmiş ekonomilerin toplam borcu, 2022 yılının son çeyreğinde 231.7 trilyon dolar olarak hesaplanırken, gelişmekte olan ülkelerdeki toplam borç ise 116.6 trilyon dolara ulaştı.
Küresel borcun Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) ile oranı, son beş yıl içinde düşüş göstererek 2025 yılında yaklaşık yüzde 308 seviyesine gerilemesi bekleniyor. Bu düşüş, özellikle gelişmiş piyasalardan kaynaklanıyor. Öte yandan, gelişmekte olan piyasalarda borcun GSYH'ye oranı yükselmeye devam ederek yüzde 235'in üzerine çıkıyor ve bu da yeni bir rekor oluşturuyor.
Küresel borcun dağılımına baktığımızda, hanehalkına ait borçlar 2022 yılının dördüncü çeyreğinde 64.6 trilyon dolara, finansal olmayan şirketlerin borçları 100.6 trilyon dolara, kamu borçları 106.7 trilyon dolara ve finansal sektör borçları ise 76.4 trilyon dolara yükselmiştir.
Kamu borçlanmaları, 2025 yılı itibarıyla küresel borç artışının 10 trilyon dolardan fazlasını oluşturacak ve bu artışın neredeyse dörtte üçü Çin, ABD ve Euro Bölgesi'nden kaynaklanacak.
Türkiye'de Kamu Borçlarının Durumu
Türkiye'de borçların GSYH’ye oranları göz önüne alındığında, 2022 yılının son çeyreğinde hanehalkı borçları yüzde 9.9'dan yüzde 10.1'e, finansal olmayan şirket borçları ise yüzde 37.3'ten yüzde 38.2'ye yükselmiştir. Ancak kamu borçları yüzde 27.5'ten yüzde 26.8'e ve finansal sektör borçları yüzde 17.5'ten yüzde 17.3'e gerilemiştir.
Raporda, gelecekte özellikle ABD, Çin, Almanya, Japonya ve Hindistan’da artan kamu borçlanma ihtiyaçları nedeniyle küresel borç birikiminin güçlü kalmasının beklendiği vurgulanıyor.
Türkiye'nin Borçlanma Politikası Üzerine Açıklama
Hazine ve Maliye Bakanlığı, son günlerde borçlanma politikasıyla ilgili yanlış değerlendirmelerin yapıldığına dair bir açıklama yaptı. Kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi amacıyla teknik bir açıklama yapmanın gerekli olduğu ifade edilerek, borçlanma politikasının bütçe finansmanı, maliyet, vade, borç servisi profili, piyasa talebi ve verim eğrisinin sağlıklı oluşması gibi birçok unsur gözetilerek yürütüldüğü belirtildi.
Açıklamada, son yıllarda gözlemlenen geçici dalgalanmaların borç stoku üzerindeki kalıcı maliyet etkisini sınırlamak amacıyla iç borçlanmanın ortalama vadesinin geçmiş yıllara kıyasla azaldığı ifade edildi. Nakit borçlanmanın ortalama vadesi, 2023 yılı sonu itibarıyla 65.1 ay iken, 2026 yılı Ocak ayı itibarıyla 33.8 aya düşmüştür.
