Kadınların Sağlık Durumu ve Yatırımlar
Kadınlar ve kız çocukları, dünya genelinde nüfusun %49'unu temsil ediyor. Daha uzun bir yaşam süresine sahip olmalarına rağmen, yaşamlarının %25'ini erkeklerden daha kötü sağlık koşullarıyla veya engellilik durumu ile geçiriyorlar.
Bu duruma rağmen, kadın sağlığına yönelik yatırımlar oldukça düşük seviyelerde kalıyor ve yalnızca belirli tedavi alanlarına odaklanıyor.
Yatırımların Dağılımı
Dünya Ekonomik Forumu (WEF) ve Boston Consulting Group'un (BCG) hazırladığı yeni rapora göre, kadın sağlığı toplam özel sağlık yatırımlarının yalnızca %6'sını alıyor. Kadın sağlığına özel olarak faaliyet gösteren şirketlerin aldığı pay ise %1'in altında kalıyor.
BCG'den Trish Stroman ve WEF'ten Shyam Bishen, “Toplumsal cinsiyet eşitliğinde belirli bir ilerleme sağlandı, ancak kadınlar ve erkekler arasındaki sağlık sonuçları farkı hala önemli boyutlarda,” şeklinde bir değerlendirmede bulundu.
Sağlık Teknolojilerindeki Eşitsizlik
Sağlık teknolojileri alanında durum daha da çarpıcı. Uluslararası finansal hizmetler şirketi Alantra'nın yaptığı analiz, kadın sağlığına yönelik şirketlerin 2023 yılında küresel sağlık teknolojileri girişim sermayesi yatırımlarının yalnızca %2'sini alabildiğini gösteriyor. Bu rakam, toplam 41,2 milyar dolarlık yatırımların çok küçük bir kısmına karşılık geliyor.
BCG'nin araştırmasına göre, ABD'de yalnızca dört alanda — menopoz, osteoporoz, Alzheimer ve kalp-damar hastalıkları — daha iyi tarama ve tedavi sağlanması, 100 milyar dolardan fazla bir pazar potansiyeli yaratabilir.
Kadın Sağlığına Özgü Hastalıklar
Birçok hastalık, kadınları farklı ve orantısız şekilde etkiliyor. Endometriozis, menopoz, polikistik over sendromu ve bazı kanser türleri, kadınlar üzerinde önemli bir yük oluşturuyor.
Rapora göre, kadınlar yılda toplamda yaklaşık 75 milyon sağlıklı yaşam yılını kaybediyor; bu da her kadın için yılda ortalama bir haftalık sağlık kaybı anlamına geliyor.
Yatırımlar ve Hastalık Yükü Arasındaki Uyuşmazlık
Endometriozis, anne sağlığı, adet öncesi sendrom (PMS), menopoz ve rahim ağzı kanseri gibi beş kadın hastalığı, kadınlardaki toplam hastalık yükünün %14'ünü oluşturmasına rağmen, son yıllarda bu konulardaki araştırma fonlarının %1'inden daha azını alabiliyor.
Özel sektör sağlık yatırımları ile hastalık yükü arasında belirgin bir uyumsuzluk olduğu belirtiliyor. 2020-2025 döneminde özel sektörden sağlık alanına toplam 2,87 trilyon dolarlık yatırım yapılmışken, bunun yalnızca 175 milyar doları kadın sağlığına yönelmiş durumda.
Kadınları farklı ve orantısız şekilde etkileyen ruh sağlığı, endokrin ve kalp-damar hastalıkları gibi alanlar da göz önüne alındığında, bu alanlarda kadın sağlığına giden pay, fonlama olaylarının yaklaşık %1'iyle sınırlı kalmaktadır.
Raporda, inovasyon ve yatırımı teşvik edecek en önemli unsurun güçlü bilimsel kanıtlar olduğu vurgulanıyor. Kadın sağlığının potansiyelinin gerçekleştirilmesi, sektörler arası hedefli bir liderlik gerektiriyor. Bu amaçla, kadın sağlığına özgü durumların daha iyi anlaşılması ve bu hastalıkların klinik çalışmalarda yeterli şekilde araştırılması şarttır.
Ulaşılması Zor Hedefler
Ancak bu hedeflere ulaşmanın pratikte kolay olmadığını belirtmek gerekiyor. Düzenleyici zorunluluklara ve politika girişimlerine rağmen, kadınlar büyük hastalık gruplarındaki klinik deneylerde sistematik şekilde yeterince temsil edilmiyor.
Harvard Tıp Fakültesi araştırmacılarının 302 bin 664 katılımcıyı kapsayan 1433 klinik denemeye ilişkin yaptığı analiz, kadınların ortalama katılım oranının yalnızca %41,2 olduğunu ortaya koyuyor.
Dünya Ekonomik Forumu’nun Davos 2026 toplantılarında düzenlenen kadın sağlığı panelinde Aşı İttifakı Gavi’den Sania Nishtar, sürecin yalnızca bilimle sınırlı olmadığını vurguladı: “Zorluk, bilimi ve kanıtları politikaya, politikayı pilot uygulamalara ve pilotları da ölçeklenebilir hizmetlere dönüştürmekte. İnovasyon, güçlü bir uygulama kapasitesi ve sürdürülebilir finansmanla desteklenmezse, hedeflenen etkiyi yaratmak mümkün olmuyor.”
