İmamoğlu'nun Diplomasının İptali ve Mahkeme Kararı
Ekrem İmamoğlu'nun İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi diploması, geçiş yaptığı üniversitenin o dönemde tanınmadığı anlaşılınca Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından hazırlanan rapor doğrultusunda İstanbul Üniversitesi Yönetim Kurulu tarafından iptal edilmiştir. İmamoğlu, YÖK'ün bu kararına karşı İstanbul 5. İdare Mahkemesi'nde dava açmıştır. Yapılan yargılama sonucunda, İmamoğlu'nun üniversite geçişinde sistematik usulsüzlükler tespit edilerek iptal kararı hukuken geçerli bulunmuştur. Mahkemenin, yaşanan ağır hukuk ihlalleriyle ilgili 14 sayfalık gerekçeli kararı ortaya konmuştur.
Tanınırlık Sorunu ve Yükseköğretim Kurulu'nun Kararları
Mahkeme kararında en dikkat çekici bulgulardan biri, İmamoğlu'nun yatay geçiş yaptığı Girne Amerikan Üniversitesi'nin (GAÜ) 1990 yılında Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından tanınmamış olmasıdır. Resmi yazışmalara göre, 1990'lı yıllarda Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde yalnızca Doğu Akdeniz Üniversitesi tanınmaktadır. GAÜ'nün tanınırlığı ancak 1993 yılında kabul edilmiştir. YÖK tarafından 1991-1992 yıllarında verilen belgelerde, GAÜ diplomalarının denkliğinin kabul edilmediği açıkça belirtilmiştir. Mahkeme, tanınırlığın yatay geçişte aranan eşdeğerlik şartının önemli bir unsuru olduğunu vurgulayarak, tanınmayan bir üniversiteden geçişin hukuken mümkün olmadığını ifade etmiştir.
Kontenjan Düzenlemeleri ve İhlaller
Mahkeme kararında, yatay geçiş sürecindeki kontenjan uygulamaları "sehven yapılan hata" olarak değil, planlı ve bilinçli bir şekilde gerçekleştirilen işlemler olarak değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, Fakülte Yönetim Kurulu'nun 27.06.1990 tarihli kararıyla ilan edilen kontenjanlar, yeni bir ilan yapılmaksızın 12.09.1990 tarihli kararla değiştirilmiştir. İngilizce İşletme bölümünde 3. ve 4. sınıflar için belirlenen kontenjanlar tamamen 2. sınıfa aktarılmıştır. Toplam kontenjan sayısı ise, hangi makam tarafından artırıldığı bilinmemekle beraber 55'ten 80'e çıkarılmıştır. Mahkeme, ilan edilen kontenjanlara uyulmasının hukuken zorunlu olduğunu belirtmiştir.
Yapılan değerlendirmelere göre, İngilizce İşletme 2. sınıf için yalnızca 3 kişilik yurt dışı kontenjanı olması gerekirken, 48 öğrencinin kabul edildiği tespit edilmiştir. Mahkeme, bu durumu "açık, bariz ve ölçüsüz mevzuat ihlali" olarak nitelendirmiştir.
Başarı Sıralaması ve Kayıt Hataları
Mahkeme, yatay geçişler için zorunlu olan başarı sıralamasının hiç yapılmadığını da belirlemiştir. İdare tarafından sunulan verilere göre, İmamoğlu'nun not ortalaması 2,50 iken, aynı dönemde geçiş yapan diğer öğrencilerin not ortalamaları 2,75 ile 3,54 arasında değişmektedir. Mahkeme, başarı sıralaması yapılsaydı bile İmamoğlu'nun kontenjan dışı kalacağını ifade etmiştir.
İstanbul Üniversitesi bünyesinde oluşturulan İnceleme Komisyonu raporunda, öğrenci kütük defterlerine dair dikkat çekici bir bulgu da tespit edilmiştir. GAÜ'nün tanınmaması nedeniyle, İmamoğlu ve diğer 8 öğrencinin kütük defterine, gerçekte kaydolmadıkları halde "Doğu Akdeniz Üniversitesi'nden geçiş" yapmış gibi kayıt yapılmış olduğu belirlenmiştir. Mahkeme, bu kaydın basit bir hata değil, bilinçli ve gerçeğe aykırı bir işlem olduğu sonucuna varmıştır.
Mahkeme, davacının iyi niyet iddialarını da kabul etmemiştir. Kararda, GAÜ kurucusu Özalp Tozan'ın, üniversitenin o dönemde denkliğinin olmadığını herkesin bildiğine dair ifadesi, davacının referanslarında bu ismin yer alması ve yatay geçiş sonrasında idarenin uyarılmaması gibi unsurlar birlikte değerlendirildiğinde, "bu denli ağır ve açık hukuka aykırılıkların davacı tarafından bilinmemesi, hayatın olağan akışına aykırıdır" sonucuna ulaşılmıştır.
Mahkemenin Sonuçları ve Diplomanın İptali
Mahkeme, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu kararlarına atıfta bulunarak, açık hataya dayanan idari işlemlerin süreye bağlı olmaksızın her zaman geri alınabileceğini ifade etmiştir. Bu kapsamda, yatay geçiş işlemi ve buna dayalı mezuniyet ile diploma iptali hukuka uygun bulunmuştur.
