Menopozun Ruh Sağlığı Üzerindeki Etkileri
Menopoz, kadınların büyük bir kısmının deneyimlediği bir dönemdir; ancak Avrupa genelinde bu sürecin ruhsal sağlık üzerindeki tehditleri hala yeterince kavranmamakta, eşit bir şekilde ele alınmamakta ve nadiren politika düzeyinde yer bulmaktadır.
Birleşik Krallık’ta YouGov'un yaptığı ve Royal College of Psychiatrists’ın (RCPsych) desteklediği yeni bir anket, kadınların yalnızca yüzde 28’inin menopozun yeni bir ruhsal hastalığı tetikleyebileceğini bildiğini göstermektedir.
RCPsych’in raporuna göre, bu bilgi eksikliği, birçok kadının kritik önemdeki sağlık hizmetlerinden mahrum kalması anlamına geliyor.
Perimenopoz Dönemi ve Belirtiler
Bu karmaşanın bir bölümü, birçok belirtinin menopozdan çok önce başlamasından kaynaklanmaktadır. Perimenopoz olarak adlandırılan geçiş süreci, hormon seviyelerinin beklenmedik şekillerde dalgalanmaya başladığı 40’li yaşlarda – bazen daha erken – başlayabilir.
Bu aşamada, östrojen ve progesteron seviyelerindeki değişim yalnızca sıcak basmaları ve uyku düzenindeki bozulmalar gibi fiziksel belirtilere yol açmakla kalmaz, aynı zamanda ruh hali ve ruh sağlığında da önemli değişimlere neden olabilir.
Menopozun Tanımı ve Yaş Aralığı
Menopoz, bir kadının üreme döneminin sona erdiğini ifade eder ve ardı ardına 12 ay boyunca adet görmemekle tanımlanmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) menopozun genellikle 45 ile 55 yaşları arasında gerçekleştiğini belirtmektedir.
University College London tarafından gerçekleştirilen ve Post Reproductive Health dergisinde yayımlanan bir araştırma, Siyah kadınların yüzde 88’inin okulda menopoz hakkında herhangi bir eğitim almadığını, yarıdan fazlasının (%58) ise 40 yaşına gelene kadar bu konuda tamamen bilgisiz hissettiğini ortaya koymaktadır.
2021 yılında İsveç’te yayımlanan bir ulusal sağlık raporu, kadınların yüzde 60’ının orta veya şiddetli menopoz belirtileri yaşadığını ortaya koymuştur. Almanya'da ise menopoz dönemindeki kadınların yaklaşık üçte biri depresif belirtiler bildirdiğini ifade etmektedir.
Diğer bazı çalışmalar, perimenopozun ilk kez ortaya çıkan ağır depresyon riskini yaklaşık yüzde 30 oranında artırabileceğini ve bipolar bozukluğa yatkın kadınlarda manik atak geçirme olasılığını önemli ölçüde yükselttiğini göstermektedir.
İntihar Düşünceleri ve Ruh Sağlığı Krizi
Belki de en kaygı verici bulgu, yaklaşık her 6 kadından 1’inin (%16,6) perimenopoz ve menopoz döneminde etkili bir şekilde tespit edilmeyen veya tedavi edilmeyen intihar düşünceleri yaşamasıdır. Bu veri, 2026 yılında Liverpool John Moores University ile Newson Clinic tarafından yayımlanan klinik bir araştırmadan gelmektedir.
Liverpool John Moores University’de İntihar ve Kendine Zarar Verme Önleme Profesörü olan Pooja Saini, birçok kadının intihar düşüncelerinin hormonal nedenlerini tam olarak anlayamayan değerlendirme araçlarıyla incelendiğini belirtiyor. Bu durum, önlenebilir ve tehlikeli olan bakım eksikliklerine yol açmaktadır.
Yapay zeka destekli menopoz takip uygulaması Menotracker’ın kurucusu ve CEO’su Sonja Rincón, bu konunun kendisi için oldukça kişisel olduğunu ifade ediyor. 44 yaşına girdiğinde, belirtilerinin otuzlu yaşlarının ortalarında başladığını ancak başlangıçta depresyon olarak yanlış teşhis edildiğini belirtmektedir.
Rincón, 35-36 yaşları civarında depresyon tanısı aldığını ve o dönemde neredeyse yataktan çıkamadığını aktarıyor. Çalışan ve hukuk okuyan bir bekar anne olarak, stres ve aşırı çalışmanın suçlu olduğunu düşündüğü için birçok kişi tarafından bu şekilde değerlendirildiğini ifade ediyor.
Farkındalık ve Çözüm Arayışları
Yaşadığı durumu kendi araştırması sayesinde hormonal değişimlerle örtüştüğünü fark ettiğini söyleyen Rincón, sonunda hormon replasman tedavisi talep ettiğini belirtiyor. Tanı almak hem rahatlatıcı hem de hayal kırıklığı yaratan bir deneyim olmuş. Rincón, yaşadığı zorlukların geri alınamayacağını vurguluyor.
Bu deneyim, bazı kadınların bu geçiş döneminde yaşadığı ruh sağlığı krizine dair ona önemli bir bakış açısı kazandırmış. Dikkate alınmadıklarında ve herkesin bunun sadece depresyon olduğunu söylediği durumlarda, ilaçların da etkili olmadığını belirtmek stres yaratmaktadır.
Menopozun ruh sağlığı üzerindeki etkileri konusunda farkındalık oluşturan Rincón, Astellas Pharma’nın 2025 tarihli uluslararası araştırmasının altı ülkede 13.800 çalışanla yapılan anketle, yaklaşık her 12 kadından birinin iş yerinde menopoz nedeniyle ayrımcılığa uğradığını gösterdiğini ifade etmektedir.
Rincón, bu durumu fark ettikten sonra çözüm arayışına girdiğini dile getiriyor. Bu motivasyonla, yaklaşık 61 dilde kullanılabilen Menotracker uygulamasını kurdu. Uygulama, kadınların belirtilerini, döngülerini, yaşam tarzı verilerini ve tedaviye verdikleri yanıtları takip etmelerine olanak tanıyor; böylece hekimlerle paylaşabilecekleri raporlar oluşturarak tanı ve tedavi süreçlerini iyileştirmeye yardımcı oluyor.
Rincón, daha geniş bir sorunun farkındalığın eksikliğinden kaynaklandığını düşünüyor. Kadınların 1993 yılına kadar klinik deneylerden tamamen dışlandığını, tıp dünyasının büyük ölçüde erkekler tarafından yönetildiğini ve araştırmaların erkeklere odaklandığını vurguluyor. Bu bakış açısının hala birçok alanda etkili olduğunu belirtmektedir.
Sonuç olarak, Rincón, kadınların sadece "küçük erkekler" olmadığını ve bu alanda ciddi bir açığın kapatılması gerektiğini ifade ediyor. Konunun damgalanmasını önlemek ve açıkça konuşulabilen bir kültür yaratmak gerektiğine dikkat çekiyor.
Royal College of Psychiatrists’ın son raporu, Rincón’un çağrısını yineleyerek sağlık hizmetlerini ve hükümetleri, bakımı iyileştirmeye, tüm tıp ve psikiyatri eğitimlerinde menopoz ve ruh sağlığına dair zorunlu dersler eklemeye ve menopozun ruh sağlığı üzerindeki etkisini dikkate alan iş yeri politikaları uygulamaya davet ediyor.
