Son yıllarda bilimsel ilerlemeler sayesinde, kanser yalnızca tedavi edilebilen bir hastalık olmaktan çıkıp, daha iyi yönetilebilen ve kontrol edilebilen bir hale gelmiştir. Her yeni yıl, kanser hastaları için umut verici gelişmeler sunan tedavi yöntemlerini beraberinde getirmektedir.
Tıbbi Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Ömer Fatih Ölmez, 4 Şubat Dünya Kanser Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, kanser riskini azaltan 7 etkili önlemi ve kanser tedavisinde meydana gelen 4 önemli yeniliği paylaşmıştır.
Kanser Tedavisindeki Değişim
Geçmişte kanser tedavisi genellikle cerrahi müdahale, kemoterapi ve radyoterapi ile sınırlıydı. Ancak son 10-15 yıl içerisinde kanserin biyolojisinin daha iyi anlaşılması, tedavi yöntemlerinde köklü bir değişim yaratmıştır.
Artık hastalara standart bir tedavi uygulanmak yerine, tümörlerinin genetik ve moleküler özelliklerine göre kişiselleştirilmiş tedavi planları oluşturulmaktadır. Bu yöntem, tedavi etkinliğini artırmanın yanı sıra, gereksiz yan etkilerin de önüne geçmektedir.
İmmünoterapilerin Yükselişi
Son yıllarda kanser tedavisindeki en önemli yeniliklerden biri immünoterapilerdir. Bu yaklaşım, doğrudan kanser hücrelerini hedeflemek yerine, bağışıklık sisteminin kanseri tanıyıp yok etmesini sağlamaktadır.
Özellikle akciğer kanseri, melanom, böbrek kanseri, mesane kanseri ve bazı meme kanseri alt tiplerinde, uzun süreli hastalık kontrolü ve bazı hastalarda yıllarca süren tam yanıtlar elde edilebilmektedir. Bu durum, kanser tedavisinde ‘uzun yaşam’ kavramını gerçek bir hedef haline getirmiştir.
Hedefe Yönelik Tedavi Yöntemleri
Hedefe yönelik tedaviler, tüm vücudu etkilemek yerine yalnızca kanser hücresindeki bozuk sinyal yollarını hedef almaktadır. Antikor-ilaç konjugatları, yani ‘akıllı ilaçlar’, ilacı doğrudan kanser hücresine taşıyarak sağlıklı dokuların zarar görmesini önlemeyi, etkinliği artırmayı ve yan etkileri azaltmayı hedeflemektedir.
Bu tedavi yöntemleri sayesinde, daha önce tedavi seçenekleri sınırlı olan pek çok hasta için yeni kapılar açılmış; meme, akciğer, mide ve jinekolojik kanserlerde sağkalım ve yaşam kalitesinde önemli artışlar sağlanmıştır.
Bağışıklık Tedavilerindeki Yenilikler
Hedefe yönelik bağışıklık tedavileri (bispesifik antikorlar), son 10 yılın en yenilikçi tedavi yöntemlerinden biri olmuştur. Bu ilaçlar, aynı anda iki farklı hedefe bağlanarak bağışıklık hücrelerini doğrudan kanser hücresine yönlendirmekte ve tümör ile bağışıklık sistemi arasındaki mesafeyi ortadan kaldırmaktadır. Bu yöntem, dirençli ve tedavi seçenekleri sınırlı hastalarda bile etkili yanıtlar sağlayabilir.
Özellikle hematolojik kanserlerde ve belirli katı doku tümörlerinde yeni bir umut kaynağı oluşturmuştur.
Kanser Riskini Azaltan Önlemler
Kanser riskini azaltmak için 7 etkili önlem şunlardır:
- Alkol, elektronik sigara, tütün ve tütün ürünlerinden uzak durun.
- Hava kirliliği, sigara dumanı, toksik gazlar, tiner ve boya çözücüler gibi maddelere maruz kalmayın.
- İnşaat ve sanayi ortamlarında koruyucu maske kullanın, çıplak elle temas etmeyin.
- Zararlı güneş ışınlarından korunmaya özen gösterin.
- İşlenmiş gıdalardan kaçının, meyvelerin kabuklarını soyun, sebzelerdeki pestisitleri mümkün olduğunca temizleyin.
- Kimyasal maddelere (deterjanlar vb.) çıplak elle dokunmayın, kokusuna maruz kalmayın.
- Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, yeterli uyku ve stres yönetimi gibi sağlıklı yaşam alışkanlıkları edinin.
